Pierwotna cena wynosiła: 49,99 zł.Aktualna cena wynosi: 39,99 zł. z VAT

Masz w oczach Amerykę

Kategoria: Poezja
78 stron
Data wydania: 24 listopada 2026
Język: polski
Dodaj do koszyka

Opis

Barbara Gruszka-Zych w tomie „Masz w oczach Amerykę” opisuje swoją podróż przez USA, ale też w głąb siebie. Ameryka w tym tomie jest jednocześnie krajem i stanem ducha. Krajobrazy pełne piękna oraz niejednokrotnie grozy są w gruncie rzeczy pejzażami wewnętrznymi autorki. Gruszka-Zych, pokonując ponad 32 tysiące kilometrów, nie tylko odkrywa mało znaną Amerykę, ale przygląda się temu, co znajduje się pod jej „skórą”, zajmując się swoistą „archeologią” amerykańską. Zwłaszcza przewijający się przez cały zbiór motyw umarłych miast (ghost towns) wywołuje wstrząsające wrażenie. To jakby zstąpienie do inferno i odczucie oddechu śmierci. Szczególnie interesujące jest połączenie geologii z biografią – skała ma tu pamięć, ciało jest chwilową formą terenu, a podróż odsłania nie tyle przestrzeń, ile ślady jej zużycia.

Wszechobecna w tych strofach pustynia, która na pierwszy rzut oka wydaje się miejscem pustki, sprzyja rozpoczynaniu wszystkiego od nowa, bo w jej krajobrazie wszystko w nas zostaje odsłonięte. Jej rozległość pozwala odkryć, jak niewielki jest człowiek, ale też jak wiele może pomieścić jego pamięć i wyobraźnia. To, co znika, trwa w spojrzeniu tego, kto potrafi się zatrzymać i zapisać, co zobaczył. Stąd w tych wierszach ważne miejsce zajmują dialogi o roli zapisu, jakim jest poezja, prowadzone z wybitnymi poetami, jak Czesław Miłosz czy Peter Dale Scott.

Utwory z tomu „Masz w oczach Amerykę” kojarzą się z charakterystycznym dla amerykańskiego kina filmem drogi (road movie). Ich oryginalność polega na konsekwentnym zestawieniu mitu podróży jako drogi ku wolności i samopoznaniu z krajobrazem porzucenia. Poznajemy Amerykę umarłych miast, pustych kopalń, niedopitych drinków, duchów pracowników i ludzi zepchniętych na margines. „Poezja drogi” Gruszki-Zych mieści w sobie silny pierwiastek oniryczny. Jej american dream nie oznacza życiowego sukcesu, lecz „prześnienie” doświadczeń – potężnych, fascynujących i równocześnie generujących lęk. „Prześnienie” przynoszące zbawienne oczyszczenie oraz trudną nadzieję.

Metafizyczne przesłanie tomu zawiera się w przeświadczeniu autorki, że nic z tego, co nas otacza, nie pozostaje martwe. Ruiny przechowują ludzkie historie, zwierzę przynosi pamięć przodków, sztuka ocala nieobecnych, a śmierć nie musi oznaczać zerwania więzi. To właśnie podróż uruchamia metafizykę: przemieszczanie się przez realne miejsca staje się wędrówką przez czas, pamięć, śmierć. Droga jawi się jako symbol życia, a „ostatnia podróż” jest obecna w tle niemal wszystkich pejzaży.

Istotnym motywem tomu jest sam proces patrzenia, bo w tych wierszach Ameryka wchodzi do oka. Pojawiają się w nich oczy, szyby, fotografie, lusterka, światło, ślepota O’Keeffe, spojrzenia zwierząt, turystyczny ogląd rzeczywistości. Przemierzająca Amerykę pyta nie tylko: „Co widzę?”, ale: „Czy umiem widzieć uczciwie?”.

Chociaż, czytając te wiersze, przemierzamy ogromną przestrzeń, ich ukrytym punktem odniesienia pozostaje dom – matka, dzieci, wnuki, pamięć rodzinna, polska tożsamość. Dedykacja dla Rozalii, Leona, Maksymiliana i Stanisława nadaje podróży wymiar międzypokoleniowy. Podróżująca nie jedzie tylko po to, by zobaczyć świat, ale chce przekazać następnym pokoleniom zdolność „odkrywania swoich Ameryk”.

Szczegóły

Tytuł: Masz w oczach Amerykę
Liczba stron: 78
Autor: Barbara Gruszka-Zych
Język wydania: polski
Data wydania: 24 listopada 2026